23 stycznia 2026 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Kodeks wyborczy (druk 2108). Senat Rzeczypospolitej Polskiej nie wniósł poprawek. Ustawa uchwalona przez Sejm przewiduje zmianę sposobu wyborów sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa w wyborach powszechnych przeprowadzonych wśród sędziów. Jej założenia przewidują także udział w Krajowej Radzie Sądownictwa sędziów z każdego szczebla sądów powszechnych, z sądów wojskowych, z Sądu Najwyższego, z Naczelnego Sądu Administracyjnego i z wojewódzkich sądów administracyjnych. Tym samym skład Krajowej Rady Sądownictwa byłby zgodny z art.187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji. Bez podpisu Prezydenta RP ustawa jednak nie obowiązuje. 29 stycznia 2026 r. Marszałek Sejmu przedstawił tę ustawę do podpisu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej. 19 lutego 2026 r., w ostatnim dniu terminu konstytucyjnego do podpisania ustawy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przekazał tę ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia (veto). Mamy zatem pewność, że nie będzie możliwe przeprowadzenie wyborów na nowych zasadach.
Jeśli nie zostaną przeprowadzone wybory, zgodnie z art. 9a ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa obecni członkowie Rady pełnić będą swoje funkcje do dnia rozpoczęcia wspólnej kadencji nowych członków Rady.
Obecnie obowiązująca ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa nakłada na Marszałka Sejmu obowiązek rozpoczęcia naboru na kolejną kadencję tej Rady. W ostatnim z możliwych ustawowych terminów Marszałek Sejmu ogłosił nabór na kandydatów i od 11 lutego 2026 r. rozpoczął bieg termin na zgłaszanie kandydatur do Krajowej Rady Sądownictwa. Procedura wyboru członków sędziowskich do Krajowej Rady Sądownictwa pozostała taka sama, jak obowiązująca przez dwie ostatnie kadencje tej Rady. Istnieje zatem realne zagrożenie, że przez kolejną kadencję nie będzie ona stała na straży niezawisłości sędziów i niezależności sądów, skoro decydujący wpływ na jej skład pozostawiony będzie wyłącznie posłom dokonującym wyboru. Rada tak ukształtowana będzie nadal dotknięta wadą systemową, do usunięcia której Polska została zobowiązania wyrokiem pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce. Każdy z nas, sędziów walczących o przywracanie praworządności, a tym samym o przywrócenie Obywatelom prawa do sądu zagwarantowanego przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej , Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności zdaje sobie sprawę z tego, że przywrócenie tożsamości konstytucyjnej Krajowej Radzie Sądownictwa jest jednym z najważniejszych warunków przywrócenia prawa do sądu. Wymiar sprawiedliwości staje się coraz bardziej powolny, a prawo do sądu to przecież także ( nawet przede wszystkim) prawo do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd. Dalsze wstrzymanie konkursów na wolne stanowiska sędziowskie pogarsza tylko kondycję polskiego wymiaru sprawiedliwości. Dopływ młodych sędziów zapewnia obecnie Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury, ale tylko w odniesieniu do sądów powszechnych. Doświadczeni sędziowie odchodzą z uwagi na osiągnięcie wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku. Obecna Krajowa Rada Sądownictwa w większości wypadków nie wyraża zgody na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska. Powołanie Krajowej Rady Sądownictwa, która z uwagi na sposób jej powołania będzie rzeczywiście stała na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów jest zatem niezbędne, aby prawo do sądu nie stało się prawem papierowym.
Z wielkim uznaniem przyjęliśmy w związku z tym propozycję Prezesów Sądów Apelacyjnych (stanowisko Prezesów dostępne jest na stronie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku https://gdansk.sa.gov.pl/stanowisko-w-sprawie-krajowej-rady-sadownictwa,new,mg,1.html,927) zorganizowania w sądach powszechnych prawyborów członków Krajowej Rady Sądownictwa. Prawybory pozwolą czynnym sędziom wyrażenie (poprzez oddanie głosu w tajnych wyborach) opinii o kandydatach i wskazania spośród nich tych, dla których niezależność sądów, niezawisłość sędziów, konstytucyjne prawo do sądu nie są tylko pustymi słowami. Jeśli taki kandydat zwróci się do nas z prośbą o wyrażenie poparcia, umożliwmy mu start w wyborach, a potem głosujmy na tych, którym ufamy, którzy dają nam rękojmię przeprowadzenia uczciwych konkursów na wolne stanowiska sędziowskie, w których jedynymi kryteriami oceny będą nieskazitelność charakteru i wiedza prawnicza. Nasza opinia wyrażona w głosowaniu powinna pozwolić wybrać Sejmowi takie osoby, które nie będą podatne na czynniki zewnętrzne, w szczególności na bezpośrednie lub pośrednie wpływy władzy ustawodawczej i wykonawczej. Zróbmy wszystko, co w obecnym stanie prawnym jest możliwe, aby przywrócić Krajowej Radzie Sądownictwa jej status strażnika niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Weźmy udział w prawyborach. Od nas, naszego zaangażowania zależy, czy opinia ta będzie (z uwagi na liczbę głosujących) mogła być uznana za istotny głos środowiska sędziowskiego.